Uyku ve Beynimiz

25 Ağustos 2025

İnsan sosyal bir varlıktır ve sosyal bir varlık olarak günlük yaşantımızı sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarız. Özellikle biz gençlerin enerjiye çok ihtiyacı var. Bu enerjinin çoğu ise iyi bir uykudan gelir. Günlük uyku ihtiyacımız yaşımız ilerledikçe farklılık gösterse de uzmanlara göre her gün ortalama sekiz saat uykuya ihtiyacımız vardır. Peki günlük koşturmacamız içinde bu uyku ihtiyacını karşılamazsak ne olur?

American Chemical Society’nin, Journal of Proteome Research dergisinde 2023 yılında yayınladığı bir çalışmaya göre uykusuzluk beynimizin öğrenme ve hafıza bölümünden sorumlu merkez parçası olan hipokampusta PTN adındaki koruyucu bir proteinin azalmasına yol açarak nöron ölümüne neden olabilir. Bu protein aynı zamanda Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarla da ilişkilendirilmiş durumda. Bu ne demek? Yeterince uyku alamazsak ve kaliteli bir uyku süreci yaşamazsak, öğrenmemiz ve hafıza becerilerimiz de azalır. Ama sadece yetersiz uyku değil fazla alınan uykunun da yüksek ölçüde zararları olabilir. Yale Üniversitesinde yürütülen bir çalışmada, günde dokuz saatten fazla uykunun; beyinde, felç ve demans riskini artıran beyaz madde lezyonları ve yapısal bozulmalarla ilişkili olduğu bulunmuş.

O zaman biraz daha anlayalım. Uyku esnasında beynimizde neler olur? Uyku sırasında beyin; DNA hasarını onarır, serbest radikallerden arınır ve sinapsları güçlendirir. Demek oluyor ki öğrendiklerimiz uyku sırasında işlenir ve bağlantılar güçlenir. Uzun lafın kısası, hayattaki her şey gibi uykunun ne fazlası ne de azı iyidir. Uyku sadece yeterince ve kaliteli bir şekilde alındığında zihnimize yardımcı olur. Peki siz ne kadar uyuyorsunuz? Sabahları uykunuzu almış olarak mı kalkıyorsunuz yoksa yorgun mu? Uykunu takip etmeye ve dikkat etmeye ne dersin? İyi bir uyku her şeyden önce gelir!

                                                                                                                                  Melisa Gönen

Referanslar

Backman, I. (2024). Poor sleep may increase markers of poor brain health, new study finds. Yale School of Medicine. Retrieved from https://medicine.yale.edu/news-article/poor-sleep-may-increase-markers-of-poor-brain-health-new-study-finds/

Zhou, Y., Li, H., Liu, X., Chi, X., Gu, Z., Cui, B., ... & Mi, J. (2023). The combination of quantitative proteomics and systems genetics analysis reveals that PTN is associated with sleep-loss-induced cognitive impairment. Journal of Proteome Research, 22(9), 2936-2949.